المُدْبِر

مشتق ثلاثی مزید باب إفعال
bookmark

معنای المُدْبِر

مُدْبِر

ج مُدْبِرون: الَّذي يُولِّي ظهره:«هذا مُدْبِرٌ و ذاك مُقْبِلٌ‌»
(
المنجد في اللغة العربیة المعاصرة
, ص443)
sourceLink

فارّ،مُنْهزِم:«عَسْكَرٌ مُدْبِرٌ»
(
المنجد في اللغة العربیة المعاصرة
, ص444)
sourceLink

پشت‌كننده، بازگرداننده.
(
فرهنگ معاصر عربي - فارسي
, ص190)
sourceLink

و يُرْوَى: « المُدْبِر ».
theDescriptionIsMachineCreated
(
الصحاح (للجوهري)
, ج2 , ص654)
sourceLink

ما لهم من مُقبلٍ و لا مُدبرٍ

اَي: من يذهب في اقبالٍ و لا ادبارٍ (التاج).
(
أقرب الموارد
, ج2 , ص262)
sourceLink

و ما لهم من مقبل و لا مدبر أي من مذهب في إقبال و لا إدبار .
theDescriptionIsMachineCreated
(
أساس البلاغة
, ص182)
sourceLink

مُدْبِرَاً وَ مُقْبِلَاً

از عقب و از جلو؛[در حالى كه]پيش مى‌تازد و پس مى‌گريزد(مثلاًاسب)،در جنگ و گريز(مثلاً جنگجو).
(
فرهنگ معاصر عربي - فارسي
, ص190)
sourceLink

المُدْبِر در قرآن

ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ (آیه 25/سوره التوبة) sourceLink

قولُه تَعالَى: ثُمَّ‌ وَلَّيْتُمْ‌ مُدْبِرِينَ‌ [التوبة: 25]هذه حالٌ‌ مُؤَكِّدَةٌ‌؛ لأَنَّه قد عُلِمَ‌ أَنَّ‌ مَعَ‌ كُلِّ‌ تَوْلِيَةٍ‌ إِدْبارًا، فقالَ‌: «مُدْبِرِينَ‌» مُؤَكِّدً. ¦¦
أَدْبَرَ أَمْرُ القَوْمِ‌: وَلَّى لِفَسادٍ.
(
المحکم و المحیط الأعظم
, ج9 , ص311)
sourceLink

هذا حال مؤكدة لأَنه قد علم أَن مع كل تولية إِدباراً فقال مُدْبِرِينَ‌ مؤكداً. ¦¦
أَدْبَرَ إِدْباراً و دُبْراً: ولَّى; عن كراع. و الصحيح أَن الإِِدْبارَ المصدر و الدُّبْر الاسم. و أَدْبَرَ أَمْرُ القوم: ولَّى لِفَسادٍ.
(
لسان العرب
, ج4 , ص269)
sourceLink

[إدبار: پشت کردن] ¦¦
[مُدْبِر: پشت کننده]
(
قاموس قرآن
, ج2 , ص327)
sourceLink

شاهد معنایی المُدْبِر

و من خطبة له عليه‌السلام في المسارعة إلى العمل فَاعْمَلُوا وَ أَنْتُمْ فِي نَفَسِ اَلْبَقَاءِ وَ اَلصُّحُفُ مَنْشُورَةٌ وَ اَلتَّوْبَةُ مَبْسُوطَةٌ وَ اَلْمُدْبِرُ يُدْعَى وَ اَلْمُسِيءُ يُرْجَى قَبْلَ أَنْ يَخْمُدَ اَلْعَمَلُ وَ يَنْقَطِعَ اَلْمَهَلُ وَ يَنْقَضِيَ اَلْأَجَلُ وَ يُسَدَّ بَابُ اَلتَّوْبَةِ وَ تَصْعَدَ اَلْمَلاَئِكَةُ

أي المعرض عن الطاعة يدعى إليها ¦¦
من أدبرت حاله و اعترضته الخيبة في عمله و إن كان لم يزل طالبا له
(
نهج البلاغة (صبحی صالح)
, ص5)
sourceLink

المدبر يدعى اى حال كون المدبر عن طاعة الله المعرض عنها يدعى اليها
(
الدرة النجفیة
)
sourceLink

پشت كننده اعراض كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص166)
sourceLink

چيزى كه زمانش گذشته است پشت كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص86)
sourceLink

المعرض عن الطاعة
(
نهج البلاغة (نسخه بنیاد نهج البلاغه)
)
sourceLink

فَإِذَا كَانَتِ اَلْهَزِيمَةُ بِإِذْنِ اَللَّهِ فَلاَ تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لاَ تُصِيبُوا مُعْوِراً وَ لاَ تُجْهِزُوا عَلَى جَرِيحٍ وَ لاَ تَهِيجُوا اَلنِّسَاءَ بِأَذًى وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَكُمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَكُمْ فَإِنَّهُنَّ ضَعِيفَاتُ اَلْقُوَى وَ اَلْأَنْفُسِ وَ اَلْعُقُولِ

كسيكه پشت نموده است
(
واژه های نهج البلاغه
, ص168)
sourceLink

فَإِنَّ اَلْمُدْبِرَ عَسَى أَنْ تَزِلَّ بِهِ إِحْدَى قَائِمَتَيْهِ وَ تَثْبُتَ اَلْأُخْرَى

پشت كننده اعراض كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص166)
sourceLink

چيزى كه زمانش گذشته است پشت كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص86)
sourceLink

إِني لأُفْقِرُ البَكْرَ الضَّرْعَ و النَّابَ المُدْبِرَ .

أَي التي أَدْبَرَ خَيْرُها
(
لسان العرب
, ج4 , ص274)
sourceLink

إنى لأفقر البكر الضّرع و الناب اَلْمُدْبِرَ

« الناب اَلْمُدْبِرَ »: أى التى أَدْبَرَ خيرها
(
النهایة في غریب الحدیث
, ج2 , ص99)
sourceLink

وَ لاَ تَيْأَسُوا مِنْ مُدْبِرٍ

من أدبرت حاله و اعترضته الخيبة في عمله و إن كان لم يزل طالبا له ¦¦
أي المعرض عن الطاعة يدعى إليها
(
نهج البلاغة (صبحی صالح)
, ص5)
sourceLink

پشت كننده اعراض كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص166)
sourceLink

چيزى كه زمانش گذشته است پشت كننده
(
فرهنگ نهج البلاغه
, ص86)
sourceLink

مداخل هم ریشه المُدْبِر

الدال و الباء و الراء.أصل هذا الباب أنَّ‌ جُلّه فى قياسٍ‌واحد،و هو آخِر الشَّىء و خَلْفُه خلافُ‌ قَبُلِه.و تشذّ عنه كلماتٌ‌ يسيرة نذكرُها.(معجم مقاییس اللغة , ج2 , ص324)sourceLink

اسماء

المُسْتَدْبَرمصدر میمی ثلاثی مزید باب استفعال/مصدر ثلاثی مزید باب استفعالالدُّوبَارَةالمُدَابَرمشتق ثلاثی مزید باب مفاعله/مصدر ثلاثی مزید باب مفاعلهالمُسْتَدْبِرمشتق ثلاثی مزید باب استفعالدَبَرُالمُدَبِّرمشتق ثلاثی مزید باب تفعیلالمُدَبَّرمشتق ثلاثی مزید باب تفعیل/مصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالدَّبْرَتانالتَّدَبُّرمصدر ثلاثی مزید باب تفعّلالدَّبَرِيّمشتق ثلاثی مجرد الأَدْبَرالمَدْبَرمصدر ثلاثی مجرد /اسم زمان و مکان ثلاثی مجرد الدَّابِرِيَّةالدّابِرِينالدُّبارةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبْرَاءصفت مشبهه ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبَرمصدر ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالدَّابِرَةمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبَرَةمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالأُدَيْبِرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد دُبَارالدُّبْرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبَارمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبِيرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدِّبَارَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الأُدَابِرمشتق ثلاثی مجرد الدُّبْرَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدَّبِرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالدَّوَابِرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد التَّدَابُرمصدر ثلاثی مزید باب تفاعلالمُدْبِرمشتق ثلاثی مزید باب إفعالالدَّبَرَانجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالمَدْبُورمشتق ثلاثی مجرد الدِّبَارجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالاسْتِدْبَارمصدر ثلاثی مزید باب استفعالالتَّدْبِيرمصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالدَّبْرَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبُورمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلدُبَيْرٌالدَّبُّورجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الأدبارجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدُّبُرِيّمشتق ثلاثی مجرد الدَّبِرَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدِّبْرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الدُّبُورمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدُّبَيْرَةالمُدَابِرمشتق ثلاثی مزید باب مفاعلهالإدْبَارَةمصدر ثلاثی مزید باب إفعالالدَّابرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدَّبْرِيّاسم منسوب ثلاثی مجرد الدَّبُورةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد المَدْبَرَةمشتق ثلاثی مجرد /مصدر ثلاثی مجرد الدَّبْرَىالمُدَبَّرَةمصدر میمی ثلاثی مزید باب تفعیل/مصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالتَّدابيرمصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالسِّهام الدَّابرالمُدَابَرَةمشتق ثلاثی مزید باب مفاعلهالدِّبْرَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد الإِدْبَارمصدر ثلاثی مزید باب إفعالالدَّبْرمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالدُّبُرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُل
typography

حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است و نشر غیر مجاز محتوای آن پیگرد قانونی دارد.