گريز

معنی گريز

گريز

[اسم‏][فارسی‏]فرار.و فرارى و گريغ.و هزيمت و پشت دادگى.و ضلالت و نفرت و كراهت و پرهيز و احتراز.و صوم و روزه.و سردار لشكر.و مرد زبان آور. و آن جزء از تير كه از ديوار برآمده باشد.و چاره نداشتن.

زيرك و دلير.

گريز

(اسم مصدر) گريختن.فرار كردن. || رهايى|| (اصطلاح شعر) در قصايد به بيتى گفته مى‌شود كه پس از مقدمۀ قصيده يا تشبيب آن مى‌آورند و پس از آن به مدح مى‌پردازند.بيت تخلّص در قصيده.

(

لغت نامه دهخدا

, ج2 , ص2427)

گريز پا

[صفت‏][فارسی‏]فرارى و گريزنده.و بى‌قرار و بى‌ثبات.

(

فرهنگ نفیسی

, ج4 , ص2899)

ضرب المثل گريز

چو جنگ‌آورى با كسى در ستيز كه از وى گريرت بود يا گريز.

سعدى.

(

امثال و حکم

, ج2 , ص639)

چو پيروز گردى ز تن خون مريز كه شد دشمن بدكنش در گريز.

فردوسى. رجوع به: ميتوان كشت...، شود.

(

امثال و حکم

, ج2 , ص637)

گريز به هنگام با سر به جاى به از پهلوانى و سر زير پاى

(فردوسى)

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص631)

آنچت به كار نيست چرا جویى - ز آنچت گريز هست چرا گویى

ناصر خسرو.

(

امثال و حکم

, ص48)

چو جنگ‌آورى با كسى درستيز كه از وى گزيرت بود يا گريز

(سعدى)

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص288)

عشق از اول سركش و خونى بود تا گريزد هركه بيرونى بود

(مولوى)

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص542)

وقت ضرورت چون نماند گريز دست بگيرد سر شمشير تيز

(سعدى)

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص765)

وقت ضرورت چو نماند گريز دست بگيرد سر شمشير تيز

(

فرهنگ عوام

, ص630)

چون مرد جنگ را نبود آلت حيلت گريز باشد ناچاره.

ناصر خسرو. رجوع به: الفرار مما...، و رجوع به: از تو حركت...، شود.

(

امثال و حکم

, ج2 , ص667)

لئيم‌زاده چو منعم شود از او بگريز

(...كه مستراح چو پر گشت گنده‌تر گردد)سعدى

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص647)

نه جاى درنگ و نه راه گريز

همانند:نه پاى گريز و نه دست ستيز.

(

فرهنگ عوام

, ص618)

(...پس اندر همى‌رفت بهرام تيز)فردوسى

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص751)

نه دست ستيز و نه پاى گريز

همانند: نه پاى گريز و نه دست ستيز.

(

فرهنگ عوام

, ص619)

نه پاى گريز و نه دست ستيز

قضائى است روى داده.چارۀ كار از كف اختيار برون رفته.

(

فرهنگ عوام

, ص617)

چاره‌اى نيست نه فرار توان كرد نه مبارزه.

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص751)

نه راه گريز و نه راه ستيز

همانند: نه پاى گريز و نه دست ستيز.

(

فرهنگ عوام

, ص619)

نه راه گريز و نه دست ستيز

همانند نه دست ستيز و نه پاى گريز.

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص752)

گريز به هنگام،پيروزى است

(به جنگ ار چه رفتن ز بهروزى است...)اسدى

(

فرهنگ بیست هزار مثل و حکمت و اصطلاح

, ص631)

از بخش گريز نيست

بخش و بخشش بمعنى قسمت و قضاست. تمثل: مترسيد از نيزه و تپر و تيغ كه از بخش ما نيست روى گريغ. دقيقى. ز بخشش بكوشش گذر چون بود. فردوسى. ز بخشش بكوشش نديدم گذر. فردوسى.

(

امثال و حکم

, ص104)

گريز في الاصطلاح

گريز

گريز زدن: گفتارى را منتهى به موضوع ديگر كردن، مطلبى را به مطلب ديگر پيوستن با تناسب، چنانكه روضه‌خوانان از حكايتى به واقعۀ كربلا يا يكى از شهدا روند. واعظان و روضه‌خوانان، به تناسب بحث و گفتارى كه دارند، مرثيۀ خاصّى از كربلا را مى‌خوانند يا به مصيبت خاصّى از مصائب چهارده معصوم مى‌پردازند. مثلا اگر موضوع سخن دربارۀ جوان يا كودك باشد، مصيبت على اكبر يا على اصغر را مى‌خوانند و از مراسم دفن با شكوه كسى، به بى‌غسل و بى‌كفن و دفن ماندن پيكر سيد الشهدا در كربلا منتقل مى‌شوند. اين انتقال از موضوع يا حادثۀ خاص به واقعۀ كربلا و امام حسين يا يكى ديگر از شهدا «گريز زدن» نام دارد. در حركتهاى حماسى و انقلابى نيز بصورتى ديگر گريز به صحراى كربلا زده مى‌شود و ياد آن حادثه، سرمايۀ الهام مى‌گردد. «بخاطر نشر شهادت و فلسفۀ شهيدان است كه شيعه، به بهانۀ مرگ برادر و عمو و دايى و پسر خاله و پسر عمّه... ياران و خويشاوندان را گرد مى‌كرده و يكباره به كربلا گريز مى‌زده‌اند و از حسين و شهيدان شيعه مى‌گفته‌اند.» ← عزادارى، روضه، آداب وعظ و منبر، ذكر مصيبت

(

فرهنگ عاشورا

, ص381)

گريز

معنی گريز

المرتبطات

بهرۀ دوم در نام آدميان و گردايشان و مانند آن

ضرب المثل گريز

گريز في الاصطلاح