اختر

معنای اختر

اختر

معروف،و علم،خسرو گويد: شعر هر طرفى كاختر او رونهاد فتح دويد و در دولت گشاد و در فرهنگ هندوشاه بمعنى فال آورده،و اخترى،يعنى منجم و فال‌گير،و اختر كاويان يعنى علم كاويانى كه كاوۀ آهنگر براى فريدون ترتيب داد و در لغت كاوه مذكور شود.

(

فرهنگ رشیدی

, ص74)

بر وزن افسر رايت و علم را گويند و به معنى بخت و طالع هم هست و كوكب و ستاره را نيز گويند و به معنى قال و شكون هم آمده است و نام فرشته‌اى است موكل كره زمين و نام يكى از منازل قمر است.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص50)

رايت و علم را كويند و بمعنى بخت و طالع و ستاره و فال نظامى كويد شعر بسا فال از سر بازيچه برخواست چه اختر مى‌كذشت انفال شد راست

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص85)

دو معنى دارد:1-فال*باشد.ب-ستاره بود. عنصرى گفت:[بيت] ملك چو اختر و گيتى سپهر و در گيتى هميش بايد گشتن چو بر سپهر اختر

(

صحاح الفرس

, ص98)

- فال و ستاره باشد. مثال معنى دوم را فردوسى فرمايد: شعر يكى اخترى گفت ز ان پس براه كزينسان ببرم سر ساوه شاه و رايت را نيز گويند. مثالش هم او گويد: شعر بتازيد كايد بنزديك شاه چو تركان بديدند اختر براه و هم او فرمايد : شعر چنين گفت هومان كه اين اخترست كه نيروى ايران بدو اندرست

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص37)

(اسم) ستاره. جرم فلكى. كوكب. نجم. ¦¦ ستارۀ بخت و اقبال. ستارۀ مسلط برزايجه. ¦¦ نيك‌بختى. حسن طالع. بهروزى. ¦¦ درفش. رايت. لوا. ¦¦ مجازاً، فال. تفأل. - \¦¦ كنايه است از عطارد. - \اختر شوم، ستارۀ نحس. ستاره‌اى كه آثار نحس دارد. - \اختر نحس. ← - \اختر شوم. - \¦¦ اختر نيك. فال نيك.

(

لغت نامه دهخدا

, ص99)

[اسم‏][فارسی‏]ستاره و كوكب و نجم.و ستارۀ طالع از هر مولودى.و شگون و فال.و بخت و طالع.و علم و رايت و نشان و لوا.و [اسم خاص‏]نام يكى از منازل قمر.و نام فرشتۀ موكل زمين.و فرشته‌اى كه در مقابل دعاهاى مردمان امين مى‌گويد و هر دعائى كه به امين او برابر واقع شود

(

فرهنگ نفیسی

, ص125)

(اسم) قسمى گل. از گياهان تك‌لپه‌اى و جزو دستۀ اخترى‌ها با برگ‌هاى پهن دراز و گل‌هاى رنگارنگ كه به صورت يك خوشه روى ساقه قرار گرفته است.

(

لغت نامه دهخدا

, ص100)

منزل ماه است.خاقانى گويد: در طالع مولود تو ديدند ز صدها#اختر شمران رومى و يونانى و مائى

(

فرهنگ قواس

, ص15)