خَاوَر

معنای خَاوَر

خاور

مغرب،و مشرق را نيز گويند،و تفصيل،و تحقيق آن در لغت باختر گذشت.

(

فرهنگ رشیدی

, ص564)

بر وزن داور به معنى باختر است كه مشرق باشد و به معنى مغرب هم آمده است.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص323)

بضم واو بمعنى مورچه است كه مور كوچك باشد ابن يمين كفته از آرزوى قد چو سروت براستى بر من زمانه تنك‌تر از چشم خاور است ¦¦

بر وزن داور بمعنى مشرق و مغرب را نيز كويند و در لغة باختر مرقوم شد شيخ نظامى بمعنى مشرق كفته سنان سكندر در آن داورى سبق برده از چشمه خاورى

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص331)

- مغرب باشد و باختر مشرق چنانكه لامعى گويد: بيت خورشيد را چون پست شد در جانب خاور علم پيدا شد اندر باختر بر آستين شب علم و حكيم اسدى نيز باين معنى فرمايد: بيت بشادى و جام دمادم نبيد ببودند تا خور بخاور رسيد و استاد رودكى نيز گويد در صفت آفتاب: بيت از خراسان بروز طاووس وش سوى خاور مى‌خرامد شاد و كش بيت مهر ديدم بامدادان چون بتافت از خراسان سوى خاور مى‌شتافت و شيخ نظامى نيز فرمايد: بيت سپيده چو برزد سر از باختر سياهى بخاور فرو برد سر و از كلام متقدمين نيز چنين ظاهر مى‌شود اما متأخرين بر خلاف عمل نموده خاور مشرق را مى‌دانند و باختر مغرب را اما آنچه بعد از تتبع بسيار ظاهر مى‌شود آنست كه در [باب باء] در لفظ باختر مرقوم شد.

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص433)

گويند مغربست.رودكى گفت: بيت مهر ديدم بامدادان چون بتافت از خراسان سوى خاور مى‌شتافت

(

صحاح الفرس

, ص103)

[اسم‏] [فارسی‏] مغرب و گاه بمعنى مشرق هم استعمال مى‌شود. و آفتاب. و خار و شوك.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص1320)

(اسم) مشرق. محل طلوع آفتاب. ¦¦مغرب. محل غروب آفتاب. ¦¦آفتاب. ¦¦مملكتهاى شرقى ايران از قبيل چين و تبت و ماچين و هند. ¦¦