هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنٰا مٰائِدَة مِنَ اَلسَّمٰاءِ (آیه 112/سوره المائدة) 
اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. ¦¦ 
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530) 
گفته شده آيۀ اخير كه بازگوكننده سخن حواريّون به حضرت عيسى است قبل از آن زمانى بوده كه معرفتشان بر «اللّه» افزون و قوى شود و نيز گفته شده منظورشان از اينكه گفتهاند: آيا پروردگار ما مىتواند بر ما مائدة آسمانى نازل كند؟ قصد و منظورشان قدرت خداى نبوده بلكه مقصودشان اين بوده كه آيا حكمت خداى چنين اقتضايى دارد؟ گفته شده - يستطيع و يُطِيعُ (باب استفعال و افعال) به يك معنى است و معنايش - هل يجيب؟ است يعنى آيا اجابت مىكند مثل آيه: (مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لاٰ شَفِيعٍ يُطٰاعُ - 18 /غافر) يعنى ستمگران در قيامت دوست و شفيعى كه اجابتشان كند نخواهند داشت. يُطٰاعُ - يعنى يجاب. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
قيل: معناه هل يقدر ربك. و هذا في ابتداء أمرهم قبل استحكام معرفتهم باللّه تعالى. و قال الحسن: معناه: هل يفعل ربك؟لأنهم سموا الحواريين بعد إسلامهم. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4193)
الاستطاعة: الإطاقة، و المكلف مستطيع . و الاستطاعة قبل الفعل في قول أهل العدل، قالوا: و تصلح للضدين و لا تكون موجبة، و قال قوم: إنها مع الفعل موجبةٌ، و لا تصلح إلا لفعل واحد. و قال بعضهم: هي مع الفعل تصلح للضدين. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4192)
أي هل يقدر ربك على ذلك. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
قيل: إنهم قالوا ذلك قبل أن قويت معرفتهم باللّه. و قيل: إنهم لم يقصدوا قصد القدرة، و إنما قصدوا أنه هل تقتضي الحكمة أن يفعل ذلك؟ و قيل: يَسْتَطِيعُ و يُطيعُ بمعنى واحدٍ، و معناه: هل يجيب؟ كقوله: مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لاٰ شَفِيعٍ يُطٰاعُ. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص531)
فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ،وَ مَا اِسْتَطٰاعُوا لَهُ نَقْبا (آیه 97/سوره الكهف) يقال: اِسْتَطَاعَ و اِسْطَاعَ بمعنى. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص531)
اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتَطَاعَ و اِسْطَاعَ به یک معناست. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص515)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
الاستطاعة: الإطاقة، و المكلف مستطيع . و الاستطاعة قبل الفعل في قول أهل العدل، قالوا: و تصلح للضدين و لا تكون موجبة، و قال قوم: إنها مع الفعل موجبةٌ، و لا تصلح إلا لفعل واحد. و قال بعضهم: هي مع الفعل تصلح للضدين. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4192)
أصله استطاعوا بالتاء، ولكن التاء و الطاء من مخرج واحد، فحذفت التاء ليخفّ اللفظ. و من العرب من يقول: استاعوا بغير طاء، و لا يجوز في القراءة. و منهم من يقول: فَمَا اِسْطٰاعُوا بألف مقطوعة، المعنى: فما أطاعوا فزادوا السين - قال ذلك الخليل و سيبويه - عوضاً عن ذهاب حركة الواو؛ لأن الأصل في أطاع أَطْوَع . و من كانت هذه لغته قال في المستقبل يُسطِع بضمّ الياء. و قال أبو إسحاق الزجّاج: من قرأ بهذه القراءة فهو لاحِنٌ مخطىء. زعم ذلك الخليل يونس و سيبويه، و جميع مَن يقول بقولهم. و حجَّتهم في ذلك أن السين ساكنة، و إذا أدغمت التاء في الطاء صارت طاء ساكنة، و لا يجمع بين ساكنين. قال: و من قال: أطرحُ حركة التاء على السين فأقرأ (فما اسَطَّاعوا) فخطأ أيضاً لأن سين استفعل لم تحرّك قطّ. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
استطاعت: بمعنى قدرت و طلب طاعت است ولى در قرآن پيوسته بمعنى قدرت آمده و بقول راغب آن از قدرت اخصّ است. گاهى براى ثقيل بودن تاء آنرا حذف ميكنند مثل «فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ» ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
قال الجوهري: و الاسْتِطاعةُ الطَّاقةُ; قال ابن بري: هو كما ذكر إِلاَّ أَنّ الاستطاعة للإِنسان خاصّة و الإِطاقة عامة، تقول: الجمل مطيق لحِمْله و لا تقل مستطيع فهذا الفرق ما بينهما، قال: و يقال الفَرسُ صَبور على الحُضْر. و الاستطاعةُ: القدرة على الشيء، و قيل: هي استفعال من الطاعة ; قال الأَزهري: و العرب تحذف التاء فتقول اسْطاعَ يَسْطِيعُ ; قال: و أَما قوله تعالى: فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ، فإِن أَصله استطاعوا بالتاء، و لكن التاء و الطاء من مخرج واحد فحذفت التاء ليخف اللفظ. قال ابن سيده و اسْتَطاعَه و اسْطاعَه و أَسْطاعَه و اسْتاعَه [اسْتاعْه] و أَسْتاعَه أَطاقَه فاسْتَطاعَ، على قياس التصريف. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مٰا كٰانُوا يَسْتَطِيعُونَ اَلسَّمْعَ وَ مٰا كٰانُوا يُبْصِرُونَ (آیه 20/سوره هود) يقال: فلانٌ لا يَسْتَطِيعُ كذا: لما يصعب عليه فعله لعدم الرّياضة، و ذلك يرجع إلى افتقاد الآلة، أو عدم التّصوّر، و قد يصحّ معه التّكليف و لا يصير الإنسان به معذورا، و على هذا الوجه قال تعالى: مٰا كٰانُوا يَسْتَطِيعُونَ اَلسَّمْعَ. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
گفته مىشود: فلان لا يَسْتَطِيعُ كذا - يعنى بخاطر عدم تمرين و نيروى بدنى انجام آن كار براى او سخت است و اين معنى برمىگيرد به عدم وسيله و قصد تصوّر آنكه، تكليف با وجود آن وسيله صحيح است و انسان با واجد بودن آن معذور نمىشود و بر اين وجه است آيه: مٰا كٰانُوا يَسْتَطِيعُونَ اَلسَّمْعَ وَ مٰا كٰانُوا يُبْصِرُونَ. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
إِنْ أُرِيدُ إِلاَّ اَلْإِصْلاٰحَ مَا اِسْتَطَعْتُ (آیه 88/سوره هود) أي ما أريد إلا الإصلاح، و هو أن أصلحكم بموعظتي و نصيحتي. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
لَوِ اِسْتَطَعْنٰا لَخَرَجْنٰا مَعَكُمْ (آیه 42/سوره التوبة) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
اشاره به - استطاعة در اين آيه به نبودن وسيله مادّى و مالى و قصد است كه اشاره شد. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
وَ مَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلا (آیه 25/سوره النساء) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
لاٰ يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنْفُسِهِمْ (آیه 43/سوره الأنبياء) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
فَاتَّقُوا اَللّٰهَ مَا اِسْتَطَعْتُمْ (آیه 16/سوره التغابن) اَلاِسْتِطَاعَةُ: هي الإطاقة و القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا (آیه 129/سوره النساء) يقال: فلانٌ لا يَسْتَطِيعُ كذا: لما يصعب عليه فعله لعدم الرّياضة، و ذلك يرجع إلى افتقاد الآلة، أو عدم التّصوّر، و قد يصحّ معه التّكليف و لا يصير الإنسان به معذورا، و قد حمل على ذلك قوله: وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
گفته مىشود: فلان لا يَسْتَطِيعُ كذا - يعنى بخاطر عدم تمرين و نيروى بدنى انجام آن كار براى او سخت است و اين معنى برمىگيرد به عدم وسيله و قصد تصوّر آنكه، تكليف با وجود آن وسيله صحيح است و انسان با واجد بودن آن معذور نمىشود و به همين معنى حمل شده است وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
وَ كٰانُوا لاٰ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعا (آیه 101/سوره الكهف) يقال: فلانٌ لا يَسْتَطِيعُ كذا: لما يصعب عليه فعله لعدم الرّياضة، و ذلك يرجع إلى افتقاد الآلة، أو عدم التّصوّر، و قد يصحّ معه التّكليف و لا يصير الإنسان به معذورا، و على هذا الوجه قال تعالى: وَ كٰانُوا لاٰ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
گفته مىشود: فلان لا يَسْتَطِيعُ كذا - يعنى بخاطر عدم تمرين و نيروى بدنى انجام آن كار براى او سخت است و اين معنى برمىگيرد به عدم وسيله و قصد تصوّر آنكه، تكليف با وجود آن وسيله صحيح است و انسان با واجد بودن آن معذور نمىشود و بر اين وجه است آيه وَ كٰانُوا لاٰ يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
فَمَا اِسْتَطٰاعُوا مِنْ قِيٰامٍ (آیه 45/سوره الذاريات) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرا (آیه 67/سوره الكهف) أي لن تقدر على ما أفعل، فإني أفعل أمورا ظاهرها مناكير و باطنها لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
گفته مىشود: فلان لا يَسْتَطِيعُ كذا - يعنى بخاطر عدم تمرين و نيروى بدنى انجام آن كار براى او سخت است و اين معنى برمىگيرد به عدم وسيله و قصد تصوّر آنكه، تكليف با وجود آن وسيله صحيح است و انسان با واجد بودن آن معذور نمىشود و بر اين وجه است آيه: لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص514)
لاٰ يَسْتَطِيعُونَ حِيلَة (آیه 98/سوره النساء) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
فَمَا اِسْتَطٰاعُوا (آیه 67/سوره يس) الاستطاعة: الإطاقة، و المكلف مستطيع . و الاستطاعة قبل الفعل في قول أهل العدل، قالوا: و تصلح للضدين و لا تكون موجبة، و قال قوم: إنها مع الفعل موجبةٌ، و لا تصلح إلا لفعل واحد. و قال بعضهم: هي مع الفعل تصلح للضدين. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4192)
وَ لِلّٰهِ عَلَى اَلنّٰاسِ حِجُّ اَلْبَيْتِ مَنِ اِسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلا (آیه 97/سوره آل عمران) اَلاِسْتِطَاعَةُ: استفالة من اَلطَّوْعِ، و ذلك وجود ما يصير به الفعل متأتّيا، و هي عند المحقّقين اسم للمعاني التي بها يتمكّن الإنسان ممّا يريده من إحداث الفعل، و هي أربعة أشياء: بنية مخصوصة للفاعل. و تصوّر للفعل، و مادّة قابلة لتأثيره، و آلة إن كان الفعل آليّا كالكتابة، فإنّ الكاتب يحتاج إلى هذه الأربعة في إيجاده للكتابة، و كذلك يقال: فلان غير مستطيع للكتابة: إذا فقد واحدا من هذه الأربعة فصاعدا، و يضادّه العجز، و هو أن لا يجد أحد هذه الأربعة فصاعدا، و متى وجد هذه الأربعة كلّها فَمُسْتَطِيعٌ مطلقا، و متى فقدها فعاجز مطلقا، و متى وجد بعضها دون بعض فَمُسْتَطِيعٌ من وجه عاجز من وجه، و لأن يوصف بالعجز أولى. و اَلاِسْتِطَاعَةُ أخصّ من القدرة. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
مفردات ألفاظ القرآنمفردات ألفاظ القرآن
, ص530)
اِسْتِطَاعَة - باب استفعال از - طوع است يعنى توانائى، و آن چيزى است كه وجود حالات فعل را به وقوع مىرساند و فعل و كار هم از استطاعت و توانائى صادر مىشود و در نظر محقّقين، يا پژوهشگران استطاعة اسمى است براى معانى و مفاهيمى كه انسان بهوسيله آن اراده خود را از ايجاد فعل ممكن مىسازد و بر آنچه مىخواهد قادر مىشود كه بر چهار اصل استوار است: 1 - زيرساز و سرنوشت مخصوص در انسان، براى فاعل و انجامدهنده كار 2 - تصوّر و در نظر گرفتن فعل و كارى كه بايستى انجام شود. 3 - مادّه و جسمى كه تأثيرش را بپذيرد. 4 - وجود ابزار و آلتى كه اگر فعل با ابزار انجام شود، مثل نويسندگى زيرا نويسندگى به چهار اصلى كه ذكر شد براى ايجاد دو انجام نويسندگى نيازمند است، و از اين روى مىگويند: فلانٌ غيرُ مُسْتَطِيع للكتابة: او واجد شرايط نويسندگى نيست، و استطاعتش را ندارد و اين در وقتى گفته مىشود كه يكى از آن چهار اصل را فاقد باشد يا بيشتر از يكى را. نقطه مقابل و ضدّ استطاعة - عجز - است و اين است كه كسى يكى از آن چهار شرط را نيابد و يا بيشتر از يكى را و هرگاه تمام اين چهار اصل را يافت او مستطيع مطلق است و اگر فاقد آنها بود عاجز مطلق يا بكلّى ناتوان و هرگاه بعضى از آنها را واجد باشد از جهتى مستطيع و از جهتى عاجز است كه اگر چنان كسى به - عجز - توصيف شود شايستهتر است. استطاعة - اخصّ از قدرت است. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
ترجمه مفردات راغبترجمه مفردات الفاظ قرآن
, ج2 , ص512)
استطاعت: بمعنى قدرت و طلب طاعت است ولى در قرآن پيوسته بمعنى قدرت آمده و بقول راغب آن از قدرت اخصّ است. گاهى براى ثقيل بودن تاء آنرا حذف ميكنند مثل «فَمَا اِسْطٰاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ» توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
أي من قدر على ذلك، قيل إنها شاملة للمستطيع بنفسه و غيره، فيدخل المغصوب الواجد من يحج عنه، و وجه التناول - على ما قيل - مع أن فعل الغير مقام فعل الشخص مجاز مبني على إعراب الآية، ربما قالوا اِسْطَاعَ يَسْطِيعُ بحذف التاء و في قراءة حمزة فَمَا اسْطاعُوا أَنْ يَظْهَرُوهُ بالإدغام، فجمع بين الساكنين. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
الاستطاعة: الإطاقة، و المكلف مستطيع . و الاستطاعة قبل الفعل في قول أهل العدل، قالوا: و تصلح للضدين و لا تكون موجبة، و قال قوم: إنها مع الفعل موجبةٌ، و لا تصلح إلا لفعل واحد. و قال بعضهم: هي مع الفعل تصلح للضدين. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4192)
الاستطاعة صحة البدن و المال و أمان الطريق. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
شمس العلومشمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم
, ج7 , ص4193)
