آژنگ : التعريف والشرح والمعنى في فرهنج النور

آژنگ

بزاى فارسيست نه راى مهمله،ليكن در فرهنگ اين بيت غضايرى رازن نيز شاهد آورده: بيت گشته ترا مسلم شوق و نشاط و اقبال بوده نصيب دشمن آرنگ و رنگ و ادبار و سامانى گويد:آرنگ لغتيست در رنگ بمعنى لون يا آنكه رنگ مخفف اوست، و لغتيست در رنگ مرادف رنج،يا آنكه رنج مغير اوست،و تعقيب آن برنگ در بيت غضايرى از باب تفنن است كه در كلام قدما شايع است،و در بيت ظهير بمعنى لون است،و بمعنى هرگز نيز آورده و در بيت رودكى شاهد اينمعنى ميتواند شد،اگر چه در فرهنگ براى همانا آورده است.

(

فرهنگ رشیدی

, ص88)

چينى كه بر رو افتد از پيرى يا از غضب،و بى مد نيز آمده.

(

فرهنگ رشیدی

, ص108)

به فتح ثالث و سكون رابع و كاف فارسى چين و شكنجى را گويند كه بر روى و اندام مردم افتد خواه از پيرى و خواه از روى قهر و غضب باشد.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص31)

چين باشد كه بروى و پيشانى افتد. فرخى گفت: بيت بزرگوارى و كردار اوى و بخشش او ز روى پيران بيرون همى برد آژنگ

(

صحاح الفرس

, ص192)

- [بوزن نارنگ] چينى كه بر روى و ابرو افتد از پيرى و خشم. بمعنى اول فرخى گويد: شعر بزرگوارى و كردار او و بخشش او ز روى پيران بيرون همى برد آژنگ

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص58)

[اسم‏][فارسی‏]چين و شكنجى كه بر روى مردمى باشد.

(

فرهنگ نفیسی

, ص26)

(اسم) چين. شكن. شكنج. نَوَرد. ترنجيدگى كه بر اندام افتد از خشم يا پيرى و يا بيمارى. ¦¦گرِه. خم. ¦¦انقباض. گرفتگى. ¦¦كيس كه در جامه افتد. ¦¦موج خرد كه در آب پديد آيد.

(

لغت نامه دهخدا

, ص34)

چين روى باشد.فرّخى گفت: بزرگوارى و كردار او و بخشش او#ز روى پيران بيرون همى برد آژنگ.

(

لغت فرس

, ص106)

شكنج روى باشد.فرخى گويد: بزرگوارى كردار جود و بخشش او#ز روى پيران بيرون همى برد آژنگ

(

فرهنگ قواس

, ص81)

آژنگ در ابرو آوردن