دژخيم

معنای دژخيم

دژخيم [ dajxim ]

به كسر اول بر وزن اقليم به معنى دژخم است كه بدخوى و بد طبيعت و بدروى باشد و زندان‌بان و قلعه‌بان و نگاهبان و جلاد و خونى را نيز گويند و به معنى بخيل و خسيس و لئيم هم آمده است و به فتح اول نيز درست است.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص382)

بدخوى و قتال باشد.فردوسى گفت: بيت بدژخيم فرمود كين را بكوى ز دار اندر آويز و برتاب روى

(

صحاح الفرس

, ص220)

- [بفتح دال و سكون زاى فارسى و كسر خاء] بد خو و بد طبع را گويند چه اين كلمه مركبست از دژ كه بد باشد و خيم، كه خوى و طبع باشد و جلاد را بواسطه اين دژخيم مى‌گويند مثالش حكيم فردوسى فرمايد: بيت بدژخيم فرمود كاينرا بگوى بدار اندر آويز و برتاب روى و بمعنى بدخوى و بد طبع هم او فرمايد: شعر كجا جاى ديوان دژخيم بود بدان جايگه ديو را بيم بود و باين معنى دژخم [بحذف ياء] نيز آيد چنانكه فخر گرگانى گويد: بيت چنان شو تواضع كنان سوى او كه باز آيد از دژخمى خوى او و در رسالة النصير بمعنى بخيل و تنگ حال مسطور است .

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ج2 , ص548)

[صفت‏] [فارسی‏] بدخوى و بدخواه و بدروى و زشت و بخيل و خسيس و لئيم. و خونخوار. و جلاد. و زندان بان. و قلعه‌بان و كوتوال و نگهبان.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص1498)

بدخوى بود و قتّال را باستعارت دژخيم گفتند.فردوسى گفت: بدژخيم فرمود كاين را بكوى#ز دار اندر آويز و برتاب روى.

(

لغت فرس

, ص139)

بدخوى بود.فردوسى گويد: كجا جاى ديوان دژخيم بود#بدان جايگه ديو را بيم بود

(

فرهنگ قواس

, ص95)

دژخيم

(صفت مرکب) بدخوى. بدطبيعت. بدروى. بدخصلت. زشتخو. بدطبع. ¦¦زندانبان. قلعهبان. نگاهبان. ¦¦جلاد. خونى. ميرغضب. سياف. روزبان.

(

لغت نامه دهخدا

, ص1287)

دژخيم و دژخى و دژخم

بحذف يا،بمعنى بدخو،و تند مزاج،چه خيم عادت باشد،و بر جلاد نيز اطلاق كنند،فردوسى گويد: بيت بدژخيم فرمود كين را بكوى بدار اندر آويز و برتاب روى و فخر گرگانى گويد: بيت چنان شو تواضع كنان سوى او كه باز آيد از دژخمى خوى او

(

فرهنگ رشیدی

, ص667)

دژخم و دژخى و دژخيم

بمعنى بدخو و تندمزاج چه خيم بمعنى عادت و خو و در عربى نيز همين معنى دارد و اين نام بيشتر بر جلاد مردم‌كش اطلاق شود فردوسى كفته بدژخيم فرمود كاينرا بلوى بدار اندر آويز و برتاب رو هم او كفته بدژخيم فرمود تا تيغ تيز برار و تنش را كند ريزريز

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص377)

دژخيم

معنای دژخيم

مداخل هم موضوع دژخيم

بهرۀ دوم در نام آدميان و گردايشان و مانند آن