بتياره

معنی بتياره

بتياره

به كسر اول و فتح خامس رنج و محنت و بلا و آفت باشد و به فتح اول هر چيز كه مردمان آن را دشمن دارند و هر صورتى كه در نظرها زشت و قبيح نمايد و غول بيابانى و ديو را نيز گويند.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص126)

بمعنى بتيار كذشته و هر چيزى مهيب و مكروه كه دلير و بى‌اختيار بر كسى آيد خواه حادثۀ زمانه و خواه بليّۀ فلك و حكم قدر و خواه جانور و مثال هريك آورده شود سيد ذو الفقار شيروانى كفته شعر اى خواجه كه سرعت ساعى عزم تو بتياره تحرك باد بزان دهد هم او كفته كردش افلاك با بتيارۀ حكمش خجل صورت تقدير در آيينۀ علمش عيان فردوسى كفته شعر نيايد ز ما با قضا چارۀ نه سودى كند هيچ بتيارۀ انورى كفته شعر چو لطفش آمد پتيارۀ زمانه هباست چو قهرش آمد اقبال آسمان هدر است ابو الفرج رونى كفته بروز عدلش ميزانهاى ظلم سبك بعون رايش پتيارهاى دهر سليم ديكر بمعنى زشت و مهيب فردوسى كفته شعر جهانى بر آن جنك نظاره بود كه آن اژدها چنك پتياره بود مؤلف كويد بهمۀ اين معانى صحيح است و در پارسى متداول است كه دال و تا بيكديكر تبديل يابند همچنين باء عجمى بعربى و اين لغت در اصل بدياره بود يعنى رفيق بد و زشت و مكروه و چنانكه مذكور شد تبديل يافته مانند بدفوز كه آن نيز در اصل بدپوز بوده و اللّه اعلم و بمعنى غول بيابانى در برهان آورده و اين نيز از آن قبيل است و پتيره نيز بمعنى مكروه طبيعت است زجاجى كفته شعر ببين مى‌روم زين بتيره سراى نماند جهان نام ماند بجاى

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص152)

بكسر باء«بلا»باشد و چيزى كه مردم آن را دشمن (دارند.كسائى گفت:[بيت] برگشت چرخ بر من بيچاره و آهنگ جنگ دارد بتياره )

(

صحاح الفرس

, ص265)

- [بتاى قرشت و ياى حطى و راى مهمله. بوزن بيچاره ] در نسخۀ حسين وفائى بلا باشد و چيزى كه مردم آن را دشمن دارند. و در تحفه بلا و ديو باشد. مثالش استاد كسائى گويد: بيت برگشت چرخ از من بيچاره چون كنم و آهنگ جنگ دارد بتياره چون كنم و در فرهنگ [بباى فارسى ] آورده، و خواهد آمد.

(اسم) ← پتياره.

[اسم‏][فارسی‏]رنج و محنت و مشقت و بلا و آفت.

(

فرهنگ نفیسی

, ص531)

فتنه و بلا بود.كسائى گفته است: برگشت چرخ از من بيچاره #آهنگ جنگ دارد بتياره