تز

معنی تز

تز

بالفتح،كچل،سوزنى گويد: بيت نخواهم مغز گوز از بهر آنرا كه مغز گوز خوردن سر كند تز و مرغيست كه بيشتر در بوستانها بود،و نيكو نتواند پريد،و آواز حزين دارد، رودكى گويد: بيت بس لطيف آمد بوقت نو بهار بانگ رود و بانگ كبك و بانگ‌تز و بمعنى دندانۀ كليد بنون و زاى فارسى است چنانكه بيايد.

(

فرهنگ رشیدی

, ص429)

به فتح اول و سكون ثانى كل و كچل را گويند يعنى سرى كه زخم يا جاى زخم در آن باشد و نام مرغكى است خوش آواز و كم سكون و بيشتر در گلستانها مى‌باشد و آن را به عربى صعوه مى‌گويند و دندانه كليد را نيز گويند و برگ نوبر آمده از درخت را هم مى‌گفته‌اند.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص241)

بفتح اول و سكون ثانى كَل و كچل و سرى كه زخم يا جاى زخم در آن باشد سوزنى كفته شعر نخواهم جوز مغز از بهر آن را كه مغز جوز خوردن سر كند تز و نام مرغكى است خوش‌آواز در بوستان آوازى حزين دارد رودكى كفته شعر بس لطيف آمد بوقت نوبهار بانك رود و بانك كبك و بانك تز و دندانۀ كليد كه در برهان آورده غلط است بنون و زاى فارسى است يعنى نژ و در مقام خود خواهد آمد و بمعنى برك نوبر آمده در برهان است در رشيدى نيست

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص268)

- [بفتح] همان تر مرقوم، كه در باب راء گذشت، مثالش استاد رودكى گويد: بيت چون لطيف آيد بگاه نوبهار بانگ رو دو بانگ كبك و بانگ تز و ديگر بمعنى دندانۀ كليد نيز باشد. مثالش شاعر گويد : بيت دهگان بى‌دهست و شتربان بى‌شتر پالان بى‌خرست و كليد تهى ز تز

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص298)

مرغى بود كوچك بلون خشينه و بر جهد و نيك نتواند پريدن و در گلستانها بيشتر بود.رودكى گفت: بيت چون لطيف آيد بگاه نو بهار بانگ رود و بانگ كبك و بانگ تز

(

صحاح الفرس

, ص125)

[اسم‏] [فارسی‏] كل و كچل. و مرغكى خوش آواز كه بتازى صعوه گويند. و دندانۀ كليد. و برگ نو برآمدۀ از درخت.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص864)

(صفت) كل. كچل. تاس.