گنگ بالفتح،بتكدهاى از بتكدهاى چين،ارزقى گويد: بيت زمين ز باد صبا شد نگارخانۀ چين چمن ز فيض هوا شد بهار خانۀ گنگ و نجيب جربادقانى گويد: بيت ز بس كه باد بگلزار مى‌زند بيرنگ نگارخانۀ چين است و نقش خانۀ گنگ و رودخانۀ عظيم در ملك هند،كه منبع آن كوههاى سوالك است،و از ملك هند و بنگاله گذشته به عمان ميريزد،و هر چيز خميده،و خميدگى كه در پشت پيدا شود، و مرد خميده پشت،فخرى گويد: بيت اگر جلال تو از چرخ متكا سازد ز بار قدر تو در خط محور افتد گنگ و مسعود گويد: بيت بار منت بسى است بر سر جود زين سبب گشته هر سه حرفش گنگ و نام كوهيست،فردوسى گويد: بيت يكى زنده پيل است بر كوه گنگ اگر با سلاح اندر آيد بجنگ و نام بادى است،كه بسبب سودا در تن مردم پديد آيد،و بدانجهة بن موى خاريدن گيرد،تا موى را بر نكنند آرام نباشد،سوزنى گويد: بيت تا بر كند حسود تو سبلت بدست خويش در سبلت حسود تو افتاد باد گنگ و نام شهريست شرقى خطا،كه هميشه روز و شب در انجا برابر است،و هوا در غايت اعتدال،و گنگ دژ نيز خوانند،مختارى گويد: بيت تا سپهريست زمين را به بهار اندر باغ تا بهاريست چمن را بخزان اندر گنگ و نيز نيكو و زيبا،فردوسى گويد: بيت بهر گونه بوى و بهر گونه رنگ نكوتر بياراى آن شنگ گنگ و بالضم،معروف كه بتازى ابكم گويند،و لوله از سفال كه مجرى آب سازند، ليكن بعضى از معانى يعنى بتكدۀ چين و كوه گنگ راجع بهمان معنى شهر شرقى خطا ميشود. 
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
- [بوزن سنگ] چند معنى دارد. اول بتخانه باشد در تركستان [5] دوم رودى بزرگ باشد در هندوستان. بهر دو معنى خسروانى گويد: بيت تا چون بهار گنگ شد از روى تو جهان دو چشم خسروانى دو رود گنگ شد سوم جزيره را گويند. مثالش حكيم عنصرى گويد: بيت همانگه سپاه اندر آمد بجنگ سپه همچو دريا و دريا چو گنگ چهارم شهريست در تركستان. پنجم خم باشد كه بر پشت پيدا شود مثالش شمس فخرى گويد: بيت اگر جلال تو از چرخ متكا سازد ز بار قدر تو در خط محور افتد گنگ (1)قلاب گوشت از ديگ برآوردن (برهان). (2)تكمه گريبان و آن را گوى گريبان نيز گويند (برهان). (3)ثؤلول. زگيل. گوگه. اژخ. قوقه. بالو. (4)گوگه. (5)بتكدهاى از بتكده‌هاى چين (برهان). و بمعنى گوژپشت نيز آمده مؤيد اين معنى مسعود سعد گويد: بيت بار منت بسى است بر سر جود زين سبب گشت هر سه حرفش گنگ و عميد لويكى نيز گويد: بيت اى پهلوى كه زير طناب سرادقت گردون همى خميده رود بر مثال گنگ و در ادات الفضلاء نام بيت المقدس باشد و در فرهنگ بمعنى بادى كه بسبب سودا در تن مردم پديد آيد و بدان‌جهت بن مويها خارش گيرد و تا موى را برنكنند آرام نگيرند نيز آمده. چنانكه سوزنى گويد: بيت تا بركند حسود تو سبلت بدست خويش در سبلت حسود تو افتاده باد گنگ و نام كوهى نيز آورده [1] و باين بيت فردوسى تمسك نموده: بيت يكى زنده پيلست بر كوه گنگ اگر با سلاح اندر آيد بجنگ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
فرهنگ مجمع الفرس فرهنگ مجمع الفرس
, ج3 , ص1212)
بفتح گاف سه معنى دارد اول رودى بزرگست بهندوستان.ابو طاهر خسروانى گفت: بيت تا چون بهار گنگ شد از روى او جهان دو چشم خسروانى چون رود گنگ شد [دوم نام شهريست] سيوم نام جزيره را گويند.حكيم عنصرى گفت: بيت هم آن دم سپه اندر آمد بجنگ سپه شد چو دريا و زو دشت گنگ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
[اسم][فارسی]هر چيز خميده و كج و كوژ و كوژ مادرزاد و.هر چيز نيكو و خوب و زيبا.و خارشى كه درين مويها پديد آيد و تا موى را نكنند آرام نشود.و نام بتكدهاى در چين. و بتكدهاى در تركستان.و نام كوهى.و نام جزيره‌اى.و نام چند شهر.و نام شهر چاچ. ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
(اسم) بادى كه بر اساس باور طب قديم به سبب سودا در بدن پيدا مىشود و بر اثر آن بن موىها مىخارد و تا آن را نكَنَند آرام نمىشود. ¦¦جزيره. ¦¦گوژى كه بر پشت بدن ايجاد شود. قوز. ¦¦امرد قوىجثه و بزرگتن. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
لغت نامه دهخدالغت نامه دهخدا
, ج2 , ص2454)
جزيره باشد.منجيك گفت: اى گوى كآرام جود تو همى دريا كند#هركجا آرام بخل سفلگان كردست گنگ . ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
بهارخانه ايست بتركستان و شهرى بهندوستان و رودى است در هند و جزيره‌ايست بزرگ .بعضى بتخانه را گويند.خسروانى گفته است: تا چون بهار گنگ شد از روى او جهان#دو چشم خسروانى چون رود گنگ شد فردوسى گفته است: زمين هم چو دريا شد و دژ چو گنگ#همانا سپه اندر آمد بجنگ ¦¦ توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
گنك [اسم][فارسی]بيت المقدس و آن را گنك دژ هخت( dejhoxt )و يا دژ هخت ( dejhext )و يا دژ هرج( horj )و يا دژ هرج ( herj )و يا دژ هرج( haraj )و يا دژ هوخت نيز گويند. توصیف این مدخل بصورت ماشینی استخراج شده است
