شان

معنی شان

شأن

(عربى اسم) كار و حال.حال و امر: كل يوم هو فى شأن.|| آنچه از امور و احوال با اهميت و عظمت باشد.كار مهم. امر بزرگ.|| خوى.سرشت.طبيعت. || (اصطلاح تصوف) صور عالم است در تعين اول.چه براى عالم سه مرحله تعيين كردهاند، تعين اول و تعين ثانى يا اعيان ثابته و سوم تعين در خارج كه آن را اعيان خارجيه خوانند.|| در تداول فارسى، حق: اين آيه در شأن او نازل شده است؛ در حق او آمده است.|| در تداول فارسى، قدر و مرتبه.شوكت و عظمت: عالى شأن. -شأن نزول؛ در مورد آيات و سور قرآن باشد، به معنى آنكه در چه مورد و در حق چه كسى نازل شده است. -رفيعالشأن؛ بلندپايه.بلندمرتبه. والامقام. -عالىشأن.← همين مدخل . -عظيمالشأن.← همين مدخل .

(

لغت نامه دهخدا

, ج2 , ص1773)

شان

[اسم‏][فارسی‏]خانۀ زنبور كه در آن عسل نهد.و عسل با موم كه از كندو برآورند.و حكم و فرمان.و علم و هنر و معرفت. و معما و لغز.و ترس و خوف.و تعظيم و تكريم.و خوى طبيعى.و عادت.و طبيعت. و نوعى از پارچۀ سپيد كه از هند آورند.و سنگ فسان.و برگ گل ظريفى كه در عيد نورو ¦¦

[فارسی‏]ضمير جمع بمعنى ايشان مانند جامه‌شان و اسبشان يعنى جامۀ ايشان و اسب ايشان.

(

فرهنگ نفیسی

, ج3 , ص1993)

[اسم‏][فارسی‏]-مأخوذ از تازى-كار و بار و شغل.و قدر و مرتبه. و حالت.و شوكت و عظمت.و فكر و انديشه. ¦¦

[اسم‏][عربی‏]لغة فى الشأن.

(

فرهنگ نفیسی

, ج3 , ص1994)

نيز خانه است معمول بزنبور خانۀ شهد.خاقانى گفته است: زبد گر نيكوئى نايد تو عذرش ز آفرينش نه #كه معذور است ما رار نيست چون نحل عسل سانش. ديگر نظير همو گفته است: زانكه چون نحل اين بنا را خود مهندس بود شاه#آب چو آئينه شانه انگبين گشت از صفا

(

فرهنگ قواس

, ص120)

(اسم) خانۀ زنبور عسل.شانه.كواره. خانۀ ششگوشۀ زنبور عسل.شانى. شانى موم.|| عسل غيرمصفى. -شان عسل؛ كندوى زنبوران كه در آن شهد و موم مىباشد. -شان موم؛ شان عسل. ¦¦

(اسم) يك نوع لباس هندى. ¦¦

(از عربى ، اسم) شأن.باره.حق: اين در شان آن منزل است.|| قدر و مرتبه.شكوه. رتبه.|| (اصطلاح عرفان)، صور عالم است در مرتبت تعين اول. -عظيمالشان؛ عظيمالشأن.بزرگ پايگاه.← همين مدخل . ¦¦

(ضمير) ضمير جمع متصل مفعولى و اضافى: ديدمشان.كتابشان.

(

لغت نامه دهخدا

, ج2 , ص1763)

خانه‌اى كه زنبور عسل سازد،و شهد در ان كند،و جامۀ سپيد كه از هند آرند،و مخفف ايشان كه جمع غايب است،و قدر و مرتبه و شكوه.

(

فرهنگ رشیدی

, ج2 , ص912)

بر وزن نان خانۀ زنبور عسل را گويند كه در آن عسل باشد و نوعى از پارچۀ سفيد است كه از هندوستان آورند و مخفف ايشان هم هست كه ضمير جمع غايب باشد و در عربى به معنى قدر و مرتبه و شوكت و عظمت و حال و فكر و انديشه و كار و بار باشد و بيم داشتن از چيزى را هم گويند و گاهى به جاى لفظ حق هم گفته مى‌شود چنانكه مى‌گويند اين آيه در شأن او نازل شده است يعنى در حق او آمده است.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص553)

خانه زنبور عسل و جامه سفيد كه از هند آرند و مخفف ايشان كه ضمير جمع غايب است خاقانى كفته ز بدكوئى نكو نايد تو عذرش ز افرينش نه كه معذور است ما را نيست چون نحل از عسل شانش و برهان كفته در عربى بمعنى قدر و شوكت و عظمت و حال و فكر و انديشه و كار آمده و درشان او يعنى در حق او و رشيدى كه ذو اللّسانين است در فرهنك فارسى نوشته كه قدر و مرتبه و شكوه را كويند و در ترجمه قاموس نوشته كه شان بالفتح و سكون همزه كار و حال و مجراى آب اشك از سر بسوى چشم شئون جمع و در اين مقام بهيچ وجه شان و قدر و عظمت و مرتبه كه برهان كفته ذكر نكرده پس معلوم مى‌شود كه شان در پارسى قدر و مرتبه و شكوه است و در عربى با همزه بمعنى كار و حال چنانكه كل يوم هو فى شانرا مولوى بپارسى ترجمه كرده و كفته كمترين شانيش هر روز اين بود كاو سه لشكر را روانه مى‌كند

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص497)

- آنچه زنبور عسل سازد و شهد در آن تعبيه كند. مثالش حكيم خاقانى گويد: شعر ز بد گر نيكوئى نايد تو عذرش ز آفرينش نه كه معذورست مار ار نيست چون نحل از عسل شانش و آن را شانه و لانه و كواره نيز گويند و بمعنى جامۀ سفيد كه از هند آرند نيز بنظر رسيده و بمعنى فر و شكوه و خوش نمائى * نيز آمده و بمعنى ضمير جمع غايب نيز آمده. مثالش شهنامه: [بيت] به بينم تا چيست آغازشان برهنه شود بى‌گمان رازشان و امير خسرو نيز فرمايد: بيت شان در ره و عاشقان بدنبال خونابه ز ديدگان گشاده و بمعنى كار، عربى است.

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ج2 , ص882)

ضرب المثل شان

جهان را چنين است آیين و شان - گهى شاد دارد گهى باغمان.

فردوسى.

(

امثال و حکم

, ج2 , ص600)

شان

معنی شان

المرتبطات

گونۀ نخست در خانهها و جايها و جز آن.

ضرب المثل شان