جخش

معنی جخش

جخش [ jaxc ]

به فتح اول بر وزن رخش به معنى آخر جخج است و آن علتى باشد مانند بادنجان كه از گلو و گردن مردم بر آيد و درد نكند و بريدن آن بيم هلاكت باشد و بيشتر مردم فرغانه و گيلان و مردم قلعه‌انگ دارند و به معنى اول جخج هم به نظر آمده است كه شپرۀ بزرگ باشد.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص267)

"چيزى باشد چون بادنجانى بزرگ يا چون دبۀ بزرگ كه بر گردن اهالى ختلان و فرغانه افتد و درد نكند اما در بريدن مخاطره باشد ،لبيبى گفت: بيت آن جخش ز گردنش در آويخته گويى خيكيست پر از باد،بياويخته از بار و ديگرى گفت: بيت اى جخش تو بر گردن تو پيوسته مانند دبه بگردن خر بسته"

(

صحاح الفرس

, ص149)

- [بوزن رخش] علتى كه از گلو مانند بادنجان بر آيد و درد نكند و اگر ببرند بيم هلاكت باشد و اكثر مردم گيلان و فرغانه را باشد . مثالش شمس فخرى گويد: بيت بنه دبه‌اى در ميان پاى خصم كه بر گردنش بست ايام جخش و لبيبى نيز گويد: بيت از گردن او جخش در آويخته گويى خيكيست پر از باد در آويخته از بار و يكى از استادان نيز گويد : بيت آن جخش كه بر گردن تو پيوسته مانند دبر بگردن خر بسته

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص353)

جخش بفتح اول بر وزن رخش علّتى است كه مانند بادنجان از كلو و كردن مردم برآيد و درد نكند و بريدن او بيم هلاكت باشد

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص294)

[اسم‏] [فارسی‏] جخج. [مرور نمائيد] جخج.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص1070)

علت غرباى كه از گلوى مردم پيدا ميشود.چون كدوى.لبيبى گفته است: آن جخش بگردنش در آويخته گوئى#خيكيست پر از باد ،درآويخته از بار