هزينه

معنای هزينه

هزينه

بالفتح و كسر زا،خرج باشد،چنانكه حكيم سنايى گويد، در كتابتى نوشته،كه خزينۀ دولتى كه هزينۀ خواهش روح القدس است،بر كلبۀ كلاب دين قياس مكن،فردوسى گويد: بيت هزينه باندازۀ گنج كن دل از بيشى گنج بى‌رنج كن و كمال گويد: بيت كردم هزينه در ره مدح تو نقد عمر ور اندكى بماند از ان هم براى تست و بمعنى نفقۀ عيال نيز گفته‌اند،و در نسخۀ سرورى وظيفه هر روزه،ابو الفرج گويد: بيت همه عالم عيال جود ويند او دهدشان هزينه و كابين و در فرهنگ گويد كه گاهى بمعنى خزانه اطلاق كنند،چنانكه در تفسير حسينى نقل كرده،در تفسير آيۀ وَ اَلَّذِينَ يَكْنِزُونَ اَلذَّهَبَ ،كه اگر ديگران هزينۀ مال كنند، تو خزينۀ اعمال كن،اگر ديگران كنوز اعراض فانيه جويند تو رموز اسرار باقيه جو.

(

فرهنگ رشیدی

, ج2 , ص1488)

بر وزن و معنى خزينه باشد و به معنى خرج هم هست كه نقيض دخل باشد و به معنى نفقه عيال يعنى روزمره‌اى كه به جهت زن و فرزند مقرر كنند هم گفته‌اند و به معنى هر روزه و پيوسته هم آمده است.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص952)

بر وزن مدينه بمعنى خرج باشد خاقانى كفته بدخل و خرج دلم بين بدان درست كه هست خراج هر دو جهان يكشبه هزينه من كمال اسمعيل كفته كردم هزينه در ره مدح تو نقد عمر و راندكى بمانده از آن هم براى تست و بمعنى نفقه و خرج كه بعيال دهند ابو الفرج رونى كفته همه عالم عيال جودويند او دهدشان هزينه و كابين و احيانا بمعنى خزينه نيز آمده

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص748)

- [بوزن خزينه] خرج باشد و در سامى فى الاسامى خرج زن باشد از نان و غيره. مثالش حكيم فردوسى فرمايد بمعنى اول: بيت هزينه باندازۀ گنج كن دل از بيشى گنج بى‌رنج كن بمعنى دوم ابو الفرج گويد: شعر همه عالم عيال جود ويند او دهدشان هزينه و كابين و در نسخۀ ميرزا بمعنى هرروزه آمده كه بعربى ورد گويند.

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ج3 , ص1542)

[اسم‏][فارسی‏]خزينه و خرج مقابل دخل و روزمره و نفقه عيال. ¦¦

[معين فعل‏][فارسی‏]هر روزه و پيوسته.

(

فرهنگ نفیسی

, ج5 , ص3940)

(اسم) خزينه. خِزانه. ¦¦خرج آنچه براى خريد چيزى صرف و پرداخت شود. ¦¦نفقۀ زندگى. خرج روزمره كه به جهت زن و فرزند مقرر كنند.

(

لغت نامه دهخدا

, ج2 , ص3164)