گيتى

معنی گيتى

گيتى

عالم سفلى،چنانكه مينو عالم علوى.

به كسر اول و فوقانى و سكون ثانى و تحتانى دنيا و روزگار و جهان را گويند و به معنى زمين هم هست و گلى است بسيار خوشبوى كه از درياى بصره آورند و با ثاى مثلثه هم به نظر آمده است در مؤيد الفضلا.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص814)

- عالم [1]. و ديگر گلى باشد بغايت خرد كه از بحر ببصره مى‌آرند و بسيار خوش‌بو مى‌باشد [2] و در ميان جامه نهند كه هرگز بوى آن نرود . مثال معنى اول شيخ سعدى گويد: شعر اى بار خداى گيتى آرا بر بندۀ پير خود ببخشاى مثال معنى دوم شيخ آذرى فرمايد: شعر گل گيتى نمايد و مشكين ياسمين نام گيرد و نسرين*

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ج3 , ص1251)

[اسم‏][فارسی‏]دنيا.و روزگار.و جهان.و زمين.

(

فرهنگ نفیسی

, ج4 , ص2926)

روزگار است.حكيم ازرقى گويد: گيتى جوان شدست جوانى كه چشم كس#شيرين و آبدار نديده چنو جوان

(

فرهنگ قواس

, ص16)

(اسم) جهان.عالم.|| كرۀ زمين.عالم سفلى.كرۀ خاكى.كرۀ ارض.|| روزگار. || به‌مجاز، حيات و زندگى و عمر.|| كنايه است از وضع و اوضاع.|| (اصطلاح حكمت اشراق) عالم ظلمانى جسمانى. -آن گيتى؛ آخرت.آن جهان. -اين گيتى؛ اين دنيا.اين جهان. -دو گيتى؛ اين دنيا و آن دنيا.دنيا و آخرت.دو جهان.

(

لغت نامه دهخدا

, ج2 , ص2474)

ضرب المثل گيتى

اگر غم را چو آتش دود بودى جهان تاريك بودى جاودانه درين گيتى سراسر گر بگردى خردمندى نيابى شادمانه

شهيد بلخى. رجوع به: اگر روزى بداش...، شود.

(

امثال و حکم

, ص224)

از بهر درنگ‌كش جاويد در اين گيتى كى داد بگو با كس گردون چك پايندان

حضرت اديب. نظير: كه از عمرش كاغذ آورده است‌؟

(

امثال و حکم

, ص108)

آسايش دو گيتى تفسير اين دو حرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا

اين شعر از خواجه عليه الرحمه است كه صورت ارسال مثل را بخود گرفته است و اغلب مصرع دوم آنرا برسم پند و اندرز بكار مى‌برند.

(

فرهنگ عوام

, ص21)

حافظ. نظير: المدارات قوام المعاش و ملاك المعاشرة. الرفق يمن و الخرق شوم. من رفق رتق و من خرق خرق. اى سليمان در ميان زاغ و باز لطف حق شو با همه مرغان بساز . مولوى. گر از تحمل من خصم شد زبون چه عجب فلك حريف زبردستى مدارا نيست. راد مردى مرد دانى چيست با هنرتر ز خلق دانى كيست . آنكه با دوستان تواند ساخت وانكه با دشمنان تواند زيست . ايلاقى. جامل عدوك ما استطعت فانه بالرفق يطمع فى صلاح الفاسد . اذا عز اخوك فهن. رب عزيز ادله خرقه و ذليل اعزه خلقه. آخ الاكفاء و داهن الاعداء. خالص المؤمن و خالق الكافر. نصف العقل بعد الايمان باللّه مداراة الناس. حديث نبوى. الرباح مع السماح. ما دخل الرفق فى شيئى قط الازانه و ما دخل فى شيئى الخرق الا شانه.

(

امثال و حکم

, ص32)

اگر چند بفزايد از رنج گنج همه گنج گيتى نيرزد به رنج

فردوسى.

(

امثال و حکم

, ص203)

اگر گيتى به يك شاخ آرميدى ز كيخسرو به خسرو كى رسيدى

نظامى. نظير: اين نعمت ملك ميرود دست بدست. سعدى.

(

امثال و حکم