الزُّبُر

مشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُل
bookmark

معنای الزُّبُر

من قرأَ زُبُراً

قال ابن بري: من قرأَ زُبُراً فهو جمع زَبُورٍ لا زُبْرَةٍ‌ لأَن فُعْلَةً لا تجمع على فُعُلٍ‌، و المعنى جعلوا دينهم كتباً مختلفة، و من قرأَ زُبَراً ، و هي قراءة الأَعمش، فهي جمع زُبْرَةٍ‌ بمعنى القطعة أَي فتقطعوا قطعاً; قال: و قد يجوز أَن يكون جمع زَبُورٍ كما تقدم، و أَصله زُبُرٌ ثم أُبدل من الضمة الثانية فتحة كما حكى أَهل اللغة أَن بعض العرب يقول في جمع جَديد جُدَدٌ، و أَصله و قياسه جُدُدٌ، كما قالوا رُكَباتٌ و أَصله رُكُباتٌ مثل غُرُفاتٍ و قد أَجازوا غُرَفات أَيضاً
(
لسان العرب
, ج4 , ص316)
sourceLink

يقرأَ زُبُراً

ابن خالويه حكى عن أَبي عمرو أَنه أَجاز أَن يقرأَ زُبُراً و زُبْراً و زُبَراً ، فَزُبْراً بالإِِسكان هو مخفف من زُبُر كعُنْقٍ مخفف من عُنُقٍ‌، و زُبَرٌ ، بفتح الباء، مخفف أَيضاً من زُبُرٍ بردّ الضمة فتحة كتخفيف جُدَد من جُدُدٍ
(
لسان العرب
, ج4 , ص316)
sourceLink

زبر وَ زبر

لوح محفوظ و كتابها و آهن‌پاره‌ها و پاره‌هاى هرچيزى بدينمعنى اخير است قول حقتعلى فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ‌ بَيْنَهُمْ زُبُراً اى قطعا و بمعنى اوّل است قول حقتعلى كُلُّ‌ شَيْ‌ءٍ فَعَلُوهُ‌ فِي اَلزُّبُرِ
(
‏فرهنگ کنز اللغات
, ص703)
sourceLink

الزُّبُر در قرآن

جٰاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰاتِ وَ بِالزُّبُرِ وَ بِالْكِتٰابِ اَلْمُنِيرِ (آیه 25/سوره فاطر) sourceLink

طبرسى فرموده زبر گفتن نسبت بمواعظ‍‌ و كتاب گفتن نسبت بتأليف حروف آن است، اين بنظر نگارنده بعيد است حال آنكه خودش زبور را كتاب حكمت معنى كرده لازم بود ميان. زبر و كتاب فرق گذارد. بيضاوى گفته زبور مخصوص است بكتاب حكمتها و كتاب در عرف قرآن آن است كه حاوى احكام و شرايع باشد. در صافى نيز زبر را كتاب مواعظ‍‌ و حكم و كتاب را كتاب شريعت خوانده است الميزان نيز نزديك بآن ميگويد. بنظر ميآيد كه زبر همانطور كه نقل شد كتاب مواعظ‍‌ باشد كه بسيارى از پيامبران احكام و شريعت پيغمبر سابق را تبليغ كرده و از خود فقط‍‌ مواعظ‍‌ و حكمتها مياوردند. ايضا بنظر ميايد در آياتيكه حكمت و كتاب آمده مراد از حكمت همان زبر است كه در آيات ديگر آمده است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص155)
sourceLink

زُبُر: (بر وزن عنق) جمع زبور است و هر كتاب حكمت را زبور گويند (مجمع) صحاح و قاموس و اقرب مطلق كتاب گفته‌اند. راغب گويد بهر كتابيكه با حروف درشت باشد زبور گويند و بعضى گفته‌اند زبور كتابى است كه در آن حكم عقليه باشد نه احكام بر خلاف كتاب پس زبور كتاب اخلاق يا مطلق كتاب است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص154)
sourceLink

وَ كُلُّ شَيْ ءٍ فَعَلُوهُ فِي اَلزُّبُرِ وَ كُلُّ صَغِيرٍ وَ كَبِيرٍ مُسْتَطَرٌ (آیه 52/سوره القمر) sourceLink

زُبُر: (بر وزن عنق) جمع زبور است و هر كتاب حكمت را زبور گويند (مجمع) صحاح و قاموس و اقرب مطلق كتاب گفته‌اند. راغب گويد بهر كتابيكه با حروف درشت باشد زبور گويند و بعضى گفته‌اند زبور كتابى است كه در آن حكم عقليه باشد نه احكام بر خلاف كتاب پس زبور كتاب اخلاق يا مطلق كتاب است. ¦¦
ظاهرا مراد از زبر نامه‌هاى اعمال است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص154)
sourceLink

جٰاؤُ بِالْبَيِّنٰاتِ وَ اَلزُّبُرِ وَ اَلْكِتٰابِ اَلْمُنِيرِ (آیه 184/سوره آل‏ عمران) sourceLink

قال بعضهم: اَلزَّبُورُ: اسم للكتاب المقصور على الحكم العقليّة دون الأحكام الشّرعيّة. ¦¦
قیل: زَبْرٌ مصدر سمّي به كالكتاب، ثم جمع على زُبُرٍ ، كما جمع كتاب على كتب، و قيل: بل اَلزَّبُورُ كلّ كتاب يصعب الوقوف عليه من الكتب الإلهيّة
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص377)
sourceLink

زُبُر: (بر وزن عنق) جمع زبور است و هر كتاب حكمت را زبور گويند (مجمع) صحاح و قاموس و اقرب مطلق كتاب گفته‌اند. راغب گويد بهر كتابيكه با حروف درشت باشد زبور گويند و بعضى گفته‌اند زبور كتابى است كه در آن حكم عقليه باشد نه احكام بر خلاف كتاب پس زبور كتاب اخلاق يا مطلق كتاب است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص154)
sourceLink

گفته شده بلكه - زَبُور - هر كتابى است از ميان كتب الهى كه آگاهى برآن مشكل باشد. ¦¦
عدّه‌اى از علماء گفته‌اند: زَبُور اسمى است براى كتابى كه محتوايش به حكمت‌هاى عقلانى محصور باشد بدون اينكه احكام شرعى داشته باشد. ¦¦
زَبُور: هم، هر كتابى است كه خطّش و نوشته‌اش درشت باشد و نام - زَبُور - ويژه كتابى است كه بر داود عليه السلام نازل شده است. ¦¦
هر نوشته‌اى مثل كتاب را به آن ناميدند و سپس به - زُبُر - جمع بسته شده مثل كُتُب كه جمع - كِتَاب - است.
(
ترجمه مفردات راغب
, ج2 , ص135)
sourceLink

كلُّ‌ كتاب زبور، و هو فَعُول بمعنى مفعول، مثل حلوب و رَكوب، و الجميع: زُبُرٌ.
(
شمس العلوم
, ج5 , ص2752)
sourceLink

الزُّبُر الصحف جمع زَبُور كرسول.
(
مجمع البحرين
, ج3 , ص314)
sourceLink

[الزُّبُرُ]: الكتب.
(
شمس العلوم
, ج5 , ص2749)
sourceLink

فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُرا (آیه 53/سوره المؤمنون) sourceLink

قال الفرّاء في قوله: فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ‌ بَيْنَهُمْ‌ زُبُراً [المؤمنون: 53]، من قرأ بفتح الباء أراد قِطعا. ¦¦
قال الليث: الزُّبْرة: شعْرٌ مجتمعٌ‌ على موضع الكاهل من الأسد، و في مِرْفَقَيْهِ‌، و كلُّ‌ شعر يكون كذلك مجتمعا فهو زُبْره . قال: و زُبْرَة الحديد: قطعةٌ‌ ضخمةٌ‌ منه. ¦¦
قال الزّجّاج: و من قرأ زُبُراً أراد كُتُبا، جمع زبور و من قرأ زُبَرا، أراد قِطَعا، جمع زُبْرة، و إنما أراد تفرَّقوا في دينهم.
(
تهذیب اللغة
, ج13 , ص136)
sourceLink

أَي قِطَعاً. الفراء: من قرأَ بفتح الباء أَراد قطعاً قال: و المعنى في زُبَرٍ و زُبُرٍ واحد; و قال الزجاج: من قرأَ زُبُراً أَراد قطعاً جمع زُبْرَةٍ‌ و إِنما أَراد تفرقوا في دينهم. قال ابن بري: من قرأَ زُبُراً فهو جمع زَبُورٍ لا زُبْرَةٍ‌ لأَن فُعْلَةً‌ لا تجمع على فُعُلٍ‌، و المعنى جعلوا دينهم كتباً مختلفة، و من قرأَ زُبَراً، و هي قراءة الأَعمش، فهي جمع زُبْرَةٍ‌ بمعنى القطعة أَي فتقطعوا قطعاً; قال: و قد يجوز أَن يكون جمع زَبُورٍ كما تقدم، و أَصله زُبُرٌ ثم أُبدل من الضمة الثانية فتحة كما حكى أَهل اللغة أَن بعض العرب يقول في جمع جَديد جُدَدٌ، و أَصله و قياسه جُدُدٌ، كما قالوا رُكَباتٌ‌ و أَصله رُكُباتٌ‌ مثل غُرُفاتٍ‌ و قد أَجازوا غُرَفات أَيضاً، و يقوي هذا أَن ابن خالويه حكى عن أَبي عمرو أَنه أَجاز أَن يقرأَ زُبُراً و زُبْراً و زُبَراً، فَزُبْراً بالإِِسكان هو مخفف من زُبُر كعُنْقٍ‌ مخفف من عُنُقٍ‌، و زُبَرٌ، بفتح الباء، مخفف أَيضاً من زُبُرٍ بردّ الضمة فتحة كتخفيف جُدَد من جُدُدٍ. ¦¦
أَصل الزُّبْرَةِ‌: الشعر الذي بين كتفي الأَسد. الليث: الزُّبْرَةُ‌ شعر مجتمع على موضع الكاهل من الأَسد و في مِرْفَقَيْهِ‌; و كل شعر يكون كذلك مجتمعاً، فهو زُبْرَةٌ. و زُبْرَةُ‌ الحديد: القطعة الضخمة منه، و الجمع زُبَرٌ و زُبُرٌ، بالرفع أَيضاً.
(
لسان العرب
, ج4 , ص316)
sourceLink

أي: صاروا فيه أحزابا. ¦¦
قد يقال: اَلزُّبْرَةُ‌ من الشّعر، جمعه زُبُرٌ، و استعير للمجزّإ.
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص377)
sourceLink

زبر در آيه احتمال دارد جمع زبور باشد يعنى كارشان را تكّه تكّه كرده بصورت كتابها در آوردند و شايد جمع زبره باشد كه از اقرب نقل شد در آنصورت بقول راغب مراد از آن بطور استعاره احزاب است يعنى امرشان را جدا كرده و حزبها شدند. در مجمع گويد: در دينشان متفرق شدند و آنرا كتابها قرار دادند و بنا بر قرائت ابن عامر كه زبرا بر وزن (صرد) خوانده است معنى آن جماعات است يعنى «تفرّقوا احزابا» نصب زبرا براى حال است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص155)
sourceLink

زُبُر: (بر وزن عنق) جمع زبور است و هر كتاب حكمت را زبور گويند (مجمع) صحاح و قاموس و اقرب مطلق كتاب گفته‌اند. راغب گويد بهر كتابيكه با حروف درشت باشد زبور گويند و بعضى گفته‌اند زبور كتابى است كه در آن حكم عقليه باشد نه احكام بر خلاف كتاب پس زبور كتاب اخلاق يا مطلق كتاب است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص154)
sourceLink

يعنى از يكديگر بريدند و گروهها و احزاب مختلفى شدند. ¦¦
گفته‌اند - الزُّبْرَة مِنَ‌ الشَّعَر - كه جمعش - زُبُر - است يعنى دستۀ موى(يال شير نر و هر حيوان نرينه‌اى) كه بطور استعاره به هر چيز جدا شده هم گفته مى‌شود.
(
ترجمه مفردات راغب
, ج2 , ص135)
sourceLink

أي قطعا.
(
مجمع البحرين
, ج3 , ص314)
sourceLink

وَ كُلُّ شَيْ ءٍ فَعَلُوهُ فِي اَلزُّبُرِ (آیه 52/سوره القمر) sourceLink

[الزُّبُرُ]: الكتب.
(
شمس العلوم
, ج5 , ص2749)
sourceLink

كلُّ‌ كتاب زبور، و هو فَعُول بمعنى مفعول، مثل حلوب و رَكوب، و الجميع: زُبُرٌ. ¦¦
أي الكتب.
(
شمس العلوم
, ج5 , ص2752)
sourceLink

في دواوين الحفظة. ¦¦
الزُّبُر الصحف جمع زَبُور كرسول.
(
مجمع البحرين
, ج3 , ص314)
sourceLink

وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ اَلْأَوَّلِينَ (آیه 196/سوره الشعراء) sourceLink

زُبُر: (بر وزن عنق) جمع زبور است و هر كتاب حكمت را زبور گويند (مجمع) صحاح و قاموس و اقرب مطلق كتاب گفته‌اند. راغب گويد بهر كتابيكه با حروف درشت باشد زبور گويند و بعضى گفته‌اند زبور كتابى است كه در آن حكم عقليه باشد نه احكام بر خلاف كتاب پس زبور كتاب اخلاق يا مطلق كتاب است.
(
قاموس قرآن
, ج3 , ص154)
sourceLink

زَبُور: هم، هر كتابى است كه خطّش و نوشته‌اش درشت باشد و نام - زَبُور - ويژه كتابى است كه بر داود عليه السلام نازل شده است. ¦¦
هر نوشته‌اى مثل كتاب را به آن ناميدند و سپس به - زُبُر - جمع بسته شده مثل كُتُب كه جمع - كِتَاب - است. ¦¦
گفته شده بلكه - زَبُور - هر كتابى است از ميان كتب الهى كه آگاهى برآن مشكل باشد. ¦¦
عدّه‌اى از علماء گفته‌اند: زَبُور اسمى است براى كتابى كه محتوايش به حكمت‌هاى عقلانى محصور باشد بدون اينكه احكام شرعى داشته باشد.
(
ترجمه مفردات راغب
, ج2 , ص135)
sourceLink

قیل: زَبْرٌ مصدر سمّي به كالكتاب، ثم جمع على زُبُرٍ ، كما جمع كتاب على كتب، و قيل: بل اَلزَّبُورُ كلّ كتاب يصعب الوقوف عليه من الكتب الإلهيّة
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص377)
sourceLink

أَمْ لَكُمْ بَرٰاءَةٌ فِي اَلزُّبُرِ (آیه 43/سوره القمر) sourceLink

زَبُور: هم، هر كتابى است كه خطّش و نوشته‌اش درشت باشد و نام - زَبُور - ويژه كتابى است كه بر داود عليه السلام نازل شده است. ¦¦
هر نوشته‌اى مثل كتاب را به آن ناميدند و سپس به - زُبُر - جمع بسته شده مثل كُتُب كه جمع - كِتَاب - است. ¦¦
گفته شده بلكه - زَبُور - هر كتابى است از ميان كتب الهى كه آگاهى برآن مشكل باشد. ¦¦
عدّه‌اى از علماء گفته‌اند: زَبُور اسمى است براى كتابى كه محتوايش به حكمت‌هاى عقلانى محصور باشد بدون اينكه احكام شرعى داشته باشد.
(
ترجمه مفردات راغب
, ج2 , ص135)
sourceLink

قال بعضهم: اَلزَّبُورُ: اسم للكتاب المقصور على الحكم العقليّة دون الأحكام الشّرعيّة. ¦¦
قیل: زَبْرٌ مصدر سمّي به كالكتاب، ثم جمع على زُبُرٍ ، كما جمع كتاب على كتب، و قيل: بل اَلزَّبُورُ كلّ كتاب يصعب الوقوف عليه من الكتب الإلهيّة
(
مفردات ألفاظ القرآن
, ص377)
sourceLink

الزُّبُر در اصطلاح

الزُبُرُ

بالضم جمع الزبور و هو الكتاب المقصور على الحكم من زبرته اذا حبسته*و قيل الزبر المواعظ و الزواجر من زبرته اذا زجرته*و قد يراد بها الحروف الاول من اسماء حروف التهجى كما يراد بالبينات الحروف التى سوى الحروف الاول من تلك الاسماء*كما قال ابو الفضل في تعريف سلطان الهند اكبر* اكبر كه به آفتاب دارد نسبت* اين نكته ز بينات اسما پيداست بمعنى ان للاكبر نسبة الى الشمس بانه حبلت جدته(آلن قوى)من الشمس فولدت جده كما قيل و يدل عليه موافقة عدد اكبر بعدد بينات اسماء حروف آفتاب فان عدد اكبر مائتان و ثلاثة و عشرون و مجموع اعداد بينات الف-و فا و تا-و الف-و با التى هي اسماء حروف آفتاب و هي لف و اثنان و لف و واحد أيضا كذلك *
(
جامع العلوم في إصطلاحات الفنون
, ج2 , ص150)
sourceLink

كتابة غليظة و كل كتاب غليظ الكتابة يقال له زبور و خص بالكتاب المنزل على داوود و قيل كل كتاب يصعب الوقوف إليه من الكتب الإلهية و قيل اسم للكتاب المقصور على الجمل العقلية دون الأحكام الشرعية و يدل عليه أن زبور داوود لا يتضمن أحكاما[المناوي].
(
معجم مصطلحات ألفاظ الفقه الإسلامي
, ص294)
sourceLink

مداخل هم ریشه الزُّبُر

الزاء و الباء و الراء أصلان:أحدهما يدلُّ‌ على إِحكام الشىء و توثيقه،و الآخَر يدلُّ‌ على قراءةٍ‌ و كتابةٍ‌ و ما أشبه ذلك.(معجم مقاییس اللغة , ج3 , ص44)sourceLink

اسماء

المُزْبَئِرّمشتق رباعی الزِّبِرّصفت مشبهه ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالزَّبِيرَةصفت مشبهه ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالتَّزْبِيْرمصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالتَّزبِرَةمصدر ثلاثی مزید باب تفعیلالزُّبْرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبْرَاءمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالمَزْبرَانِيّالمِزْبَرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبِيرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبْرمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالمُزبِراسم فاعل ثلاثی مزید باب إفعالالزَّبْرَةمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلمَزْبُرانالأَزْبَارجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّابِرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالأَزْبَرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبِيرَيتانمُزَبَّرٌالزِّبَرّمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزُّبُرمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالمَزْبُوراسم مفعول ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزِّبْرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزُّبْرَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّوْبَرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزُّبورالزَّابَرمصدر ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّأْبَرجامد غیر مصدری رباعی زَبيرالمَزْبَرَةمشتق ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزُّبَرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبَرجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعِل یفعَلالزُّبارَةجامد غیر مصدری ثلاثی مجرد باب فعَل یفعُلالزَّبورزُبَيْر
typography

حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است و نشر غیر مجاز محتوای آن پیگرد قانونی دارد.