تكوك

معنای تكوك

تكوك [ takovk ]

بفتح اول و ضم كاف،صراحى كه از زر و سيم و گل بصورت جانورى سازند،ليكن بدينمعنى بلوك بضم با و لام،گذشت با مثالش،و در نسخۀ سرورى و جز آن بكوك بباى تازى و كاف آورده،و بمعنى غرفه بباى فارسى گذشت،و پلوك بلام نيز بدين معنى آورده‌اند،و اختلاف بسيار و خبط بيشمار نموده‌اند،و اللّه اعلم.

(

فرهنگ رشیدی

, ص437)

به فتح اول و واو مجهول بر وزن ملوك صراحى باشد كه آن را از طلا و نقره يا از گل به صورت جانوران خصوصا به صورت شير سازند و بدان شراب خورند و به اين معنى به جاى حرف ثانى لام هم به نظر آمده است و به ضم اول غرفه بزرگ را گويند و نشانه تير و هدف را هم گفته‌اند.

(

فرهنگ فارسی برهان قاطع

, ص245)

همان تكوك است كه باختلاف كفته‌اند و در پلوك اصحّ آن نكاشته شد

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص274)

- [بفتح تاء و ضم كاف] در نسخۀ وفائى ظرفى باشد كه از زر يا نقره يا غير آن سازند بر صورت شير و از آن شراب خورند . مثالش استاد رودكى فرمايد: بيت مى‌گسار اندر تكوك شاهوار خور بشادى روزگار نو بهار و حكيم اسدى نيز فرمايد: بيت هزار از بزرگان خسرو پرست تكوك بلورين و بالغ بدست و در تحفه تلوك آمده، كه بجاى كاف لام باشد، و بلوك و بكوك نيز بنظر رسيده.

(

فرهنگ مجمع الفرس

, ص304)

صورت گاوى باشد يا شيرى اينها كه از زر و سيم و سفال كنند و بدان شراب خورند.رودكى گفت: بيت مى‌گسار اندر تكوك شاهوار خور بشادى روزگار نو بهار

(

صحاح الفرس

, ص177)

بر وزن ملوك صراحى باشد از طلا و نقره يا چينى كه بصورت جانوران سازند و در آن شراب خورند و بجاى حرف ثانى لام هم آمده و رشيدى كويد كه صحيح آن بلوك و بضمّ با و لام است و بضم اول غرفه بزرك و نشانۀ تير و هدف را در برهان قاطع نكاشته و برهانى ندارد و اصح آنست كه در باى پارسى نكاشته شده و سرورى و ديكران درين لغت اختلاف بسيار و خبط بيشمار كرده‌اند و اللّه اعلم

(

فرهنگ انجمن آرای ناصری

, ص273)

[اسم‏] [فارسی‏] صراحى از طلا و يا نقره و يا از گل بشكل جانوران ويژه بشكل شير كه با آن شراب خورند. ¦¦

[اسم‏] [فارسی‏] غرفۀ بزرگ. و هدف و نشانۀ تير. ¦¦

[مصدر] [عربی‏] تك تكوكا (از باب ضرت): احمق گرديد.

(

فرهنگ نفیسی

, ج2 , ص949)

گاوى باشد سفالين يا زرين يا از چيز ديگر كه بدان شراب خورند. رودكى گفت: خور بشادى روزگار نوبهار #مى‌گسار اندر تكوك شاهوار.

(

لغت فرس

, ص103)